Hoàng Sa

Thời điểm: tháng 4 năm 2016 

Phi cơ hàng không dân dụng có thông lệ từ khi mới ra đời thế kỷ thứ 20 là, nếu một đường bay từ điểm A đến điểm B có bay gần một thành phố hay tụ điểm dân cư lớn thì sẽ đươc nắn lại sao cho phi cơ bay qua ngay trên điểm đó. Lý do là để giảm thời gian bay qua vùng hoang vu, nơi không có người ở và phương tiện cứu nạn khi cần. Lý do nữa là các điểm đó, thường là có phi trường, có đài kiểm soát có thể liên lạc, có tín hiệu định vị như những hải đăng điện tử, và phương tiện yểm trợ hậu cần khác có ích cho phi vụ. Vì lẽ đó đường bay từ A đến B không còn là một gạch thằng, mà phi cơ phải đi đến những điểm trung gian trên bản đồ, rồi đổi hướng đến điểm kế tiếp, rồi lại đổi hướng, nhiều lần như vậy trước khi đến B (thí dụ là đường bay dài). Đường bay sẽ là một chữ chi.

Các điểm đó gọi là waypoints, thực chất chỉ là những tọa độ trên trời. Các thành thị thường là waypoints cổ điễn, cho nên bạn ở một thành phố nào cũng hay thấy nhiều phi cơ bay qua thật cao trên trời mà rõ ràng là không phải đi từ hay đến thành phố bạn đang ở. Đôi khi ở thành phố bạn đang đứng cũng chả có phi đạo. 

Hải đảo là những waypoints cổ điễn, vì trên biển cả bao la những nơi đó là điểm có phương tiện cứu nạn, và là mốc địa lý có thể xác nhận bằng mắt trần cho dù bay ở cao độ 10 km trên không (xác nhận là... đi dúng đường! Trên biển trời bao la!). 

Với công nghệ hiện đại thì waypoints có thể biến hóa nhưng quy luật cổ điển này vẫn còn áp dụng. (Công nghệ hiện đại: thầy chú hay nói thần nói thánh thế chứ một chiêc máy bay to đùng bay giữa trời đi lại chen chúc dưới muôn vàn bộ mắt radar mà vẫn có thế mất tích chả cường quốc kỹ thuật nào tìm ra, là chuyến bay Malaysia MH-370, và vụ việc những máy bay hạ cánh nhầm phi trường vẫn còn là chuyện cơm bữa!)

Các đường bay giữa Tân Sơn Nhất và Đài Loan, Hồng Kong, Hàn Quốc hay Nhật (là những trạm trung chuyễn đi Bắc Mỹ) trên nguyên tắc phải bay qua không phận quần đảo Hoàng Sa vì Hoàng Sa nằm ngay ngắn trên gạch thằng đó.

Thế nhưng không phải phi cơ quốc gia nào cũng được dùng Hoàng Sa làm waypoint. Chắc chắn là phi cơ Việt Nam, Đài Loan, Nhật hay Hàn Quốc, nếu có của Mỹ thì là Mỹ. Có lần người viết đi trên máy bay Đài Loan có màn hình GPS vẽ rõ đường bay, khi máy bay (về VN) bay gần đến không phận Hoàng Sa thì háo hức nôn nao chuẩn bị. Hóa ra khi gần đến thì đường thằng bỗng bẻ gãy và hướng vào Đà Nẵng là waypoint kế tiếp (lẽ ra bay thằng thì sẽ đến Nha Trang sau khi bay qua không phận Hoàng Sa. 

Vậy là "không phận" Hoàng Sa có vấn đề. Nhưng vấn đề này không đặt ra nếu hãng máy bay là của Trung Quốc!

Hình dưới là chiếc China Southern em đi vào năm 2016 chụp tại Quảng Châu. Là loại máy bay dân dụng lớn nhất A380 hai tầng, bay từ Los Angeles đến phi trường Bạch Vân thành phố Quảng Châu gần đúng 14 tiếng đồng hồ. Hãng China Southern là quốc doanh TQ.

Quảng Châu thủ phủ tỉnh Quảng Đông gần địa phận Hồng Kông là trạm trung chuyễn cho máy bay Trung Quốc Nam Phương đi từ Mỹ đến Việt Nam.

Vào tháng 4 năm 2016 chuyến bay CZ 3069 phát xuất từ phi trường Bạch Vân, Quảng Châu đến TSN. Loại phi cơ là Airbus 320, mỗi dãy 6 ghế giữa có một lối đi.

Khi đặt mua vé như thường lệ trên mạng thằng viết luôn luôn tự chọn ghế ngồi cho cả 2 chặn. Chặn dài 14 tiếng thì nhất định phải là ghế bên lối đi, xa cửa sổ. Chặn ngắn sau phi trường trung chuyển - Bắc Kinh, Quảng Châu, Hồng Kong, Incheon, Đài Bắc hay Đài Nam, Narita, tùy hãng của nước nào - thì chọn ghế cửa sổ vì thời gian chỉ 3 đến 4 tiếng, và mục đích chính là để khi về tới không phận Việt Nam có thể nhìn xem đất nước mình dưới cánh máy bay.

Đây là hình ảnh em có cơ hội ghi nhận, ảnh thực tế, do một  người Việt Nam mắt thịt ghi nhận không phải không ảnh vệ tinh, chắc trên mạng bạn đọc khó tìm thấy. Em ngồi bên trái của phi cơ, không hay biết gì khi một số hành khách TQ bên phía cửa sổ phía phải nhốn nháo, mà em nghe lõm bõm được "đảo! đảo!..." (em biết được chút đỉnh quan thoại). Tình cờ máy bay này là của quốc doanh TQ, được bay qua không phận quần đảo Hoàng Sa. Nhìn ra cửa sổ bên em thì thấy được cảnh quan dưới biển. Em biết ngay là Hoàng Sa. Cảm giác bất ngờ và bùi ngùi khôn tả, nếu bạn còn là người Việt Nam, nhất là thuộc thế hệ người viết.

"Đảo" em đánh dấu số 1 trong không ảnh Google. Bạn đọc phải nhận thức rằng 99% vật thể nhìn thấy trong hình này là nằm dưới mặt nước biển, chỉ vì mình nhìn từ trên không mà thấy rõ như vậy. Trong bản đồ thời VNCH thì vật thể này gọi là Đá Chim Yến, bản đồ quốc tế gọi là reef, một nhóm đá ngầm nhô lên trên mặt nuốc. Trong hình chỉ có vành màu đậm nơi thấy sóng vỗ là nổi, còn lại toàn bộ vật thể này nằm dưới mặt nước. Từ trên mặt biển sẽ gần như không thể nào thấy, tuy rằng nếu tàu đâm vào sẽ măc cạn, hư hại và có thể lâm nạn.

"Đảo" em đánh dấu số 2 trong không ảnh, cũng là một vành san hô bao quanh một đầm nước cạn ở giữa. Đảo này có một bãi cát/san hô trắng nhỏ ở một đầu là khô. Bãi này cũng nhấp nhô mặt nước mà thôi. Vì lẽ số lớn vật thể quần đảo Hoàng Sa là như thế này, các "đảo" này không thể có hải phận và không phận theo công pháp quốc tế được. Thế nhưng...

Lần cuối cùng và duy nhất trươc đây người viết thấy được một hình thù địa lý như thế này, bằng mắt thịt, qua cửa sổ máy bay là cách đây 4 thập niên. Lúc đó đảo san hô nhìn thấy là quần đảo Trường Sa, năm giữa đường bay phi cơ hãng Northwest đi từ Kuala Lumpur đến Manila - người viết được di chuyễn từ trại tỵ nạn Sungai Besi ngoại ô KL đến trại Morong Bataan ngoại ô Manila. Hình ảnh y hệt và không thể tàn phai, vì đó là lần cuối cùng trong một thời gian rất dài đươc nhìn thấy một miếng "đất" của xứ sở mình.

Hình dưới là không ảnh Google Maps em cắt ra và chú thích, với gạch màu đỏ là đường bay chuyến bay CZ-3069 của em vẽ, căn cứ trên hình chụp được từ 2 chuyến bay trong 2 năm 2016 và 2017.

Không ảnh Google có thể rất chi tiết, cho thấy rõ ràng cho đến từng bóng dừa, em chỉ lấy zoom nhỏ để các bạn nhận dạng hình thù các đảo bay qua mà định vị.

Nhóm bãi đầu tiên phía Bắc của đường bay gọi là Amphitrite Group, vì nằm dưới bung phi cơ và đến lúc nào em không hay nên không có hình. Đảo quan trọng nhất hiện nay lại nằm trong nhóm đó là đảo Phú Lâm, Woody Island cho quốc tế, có phi đạo dài 2.700 mét và  khoảng 1.300 "cư dân". Đóm màu đen phía đầu mũi tên đường bay CZ-3069 là đảo Tri Tôn (trong Google Map zoom lớn sẽ thấy đến bóng dừa, sân bay trực thăng).

Chữ x màu vàng là em đánh dấu vị trí trận hải chiến năm 1974. Nằm giữa nhóm bãi gọi là Crescent Group. Chổ đó đối với ai còn là người Việt Nam, phải là linh thiêng vô cùng.

Nếu đóng ảnh vệ tinh này vào một khung chữ nhật, thì bề ngang là 200 km và chiều cao là 100 km. 200 km là bề ngang của nước Việt Nam tại vĩ độ thành phố Nha Trang. Từ khi phi cơ Airbus 320 bay ngang đảo mang số 2 đến trên không phận đảo Tri Tôn là 4 phút.

Chuyến bay CZ-3069  vào ngày 29 tháng 11 năm 2017. Lần này thì em đã chắc chắn về đường bay và chọn ghế ngồi là ghế cửa sổ, bên phải. Vì chuyến đi tháng 4-2016 em đã ngồi ghế bên trái. Dĩ nhiên là nhìn sơ đồ xếp ghế trên mẫu máy bay Airbus để chọn ghế không phải ngồi ngay trên cánh! Chỉ còn cầu là khí tượng tốt, trời không có mây cho dù là tháng cuối năm. Háo hức ngồi xem đồng hồ và dự đoán giờ phút đến trên không phận, từng lúc lại ngó ra cửa sổ. Phi cơ không có màn hình cá nhân cho từng ghế và không phát hình GPS đường bay.

Chuyến bay dài 3 tiếng, thì dự trù khoãng gần 1 tiếng 30 phút sẽ đến không phận Hoàng Sa, Nhìn mãi mõi cổ ra cửa máy bay chỉ như thế này

Đến giữa Biển Đồng thì trời có nhiều mây, và vì lẽ đó máy bay bay qua một nhóm đảo đầu tiên mà em không biết được, chỉ đoán và lập tức chuẩn bị máy ảnh. Máy ảnh là điện thoại cùi Samsung S5.

Tấm ảnh đầu tiên chụp được vào chuyến bay năm 2017. Cac bạn căn cứ không ảnh Google và bản đồ phía cuối post (của CIA!) mà định vị, dễ thôi. 

Thằng viết thì để chuẩn bị cho việc này đã thuộc nằm lòng địa lý chổ này rồi và có được những hình ảnh rõ nhất có thể có với khí tượng lúc đó (sau khi chụp thì chỉ sợ một tên phi hành đoàn nào nó đến hỏi thăm và tịch thu xóa hình, cho nên đã mau mau gỡ bộ nhớ micro SD giấu liền vào đáy ví tiền).(Em phải dùng điện thoại vì nó nhỏ và... kín đáo!)

Vòng tròn này nằm phía phải đường bay, có tên quốc tế là Crescent Group. Theo sử liệu dồi dào hiện nay có được, thì ngay giữa vòng tròn này là vị trí trận thủy chiến giữa Hải quân Việt Nam* với Hải quân giải phóng nhân dân Trung Quốc ngày 19 tháng 1 năm 1974. Tại đây là mồ chôn chiến hạm Nhật Tảo HQ-10, mồ chôn của hải quân trung tá Ngụy Văn Thà và đồng đội. Bạn đọc cùng em nhìn thấy tận mắt rồi đấy. (*Hải quân ngày nay gọi là Hải Quân Nhân Dân Việt Nam)

Bạn đọc có thể dựa theo các bản đồ kèm theo post để đặt tên cho các bãi, đảo trong những hình này dễ dàng. Mắt trần nhìn thấy rõ chi tiết mồn một, như vũng nạo vét trên đảo Duncan. Vòng cung lớn trong hình là một bãi san hô, chỉ có đầu chóp nhìn thấy là một đảo thật, quốc tế gọi là đảo Drummond, VNCH gọi là đảo Duy Mộng.

Bằng mắt trần tuy là từ cao độ trên 10 km cũng có thể nhận biết được là hình thù này tuy lớn thực ra chỉ nổi trên mặt nước một điểm nhỏ ở vị trí 5:00 giờ của vòng tròn màu xanh ngọc. Hình thù màu đậm bên góc cao/phải mới là đảo thực thụ, có thực vật cây cối. Vật thể lớn thời VNCH gọi là Đá Hải Sâm, toàn thể vật thể nhìn thấy chỉ có một vài nơi đá ngầm nổi lên khỏi mặt nước. Trên đầu chóp của nó ở hướng Đông Bắc mới là một hòn đảo thật, rất nhỏ quốc tế gọi là Robert Island, VNCH gọi là Đảo Cam Tuyền. Hòn đảo mang tên ấn tượng nhất trong nhòm này - nhưng không phải là đảo lớn nhất trong toàn quần đảo - tên là Đảo Hoàng Sa, quốc tế là Prattle Island, thì lại nằm khuất ngay dưới đám mây lớn giữa hình! phía Đông Bắc của Đảo Cam Tuyền chừng 3 hải lý trong hình.

4 phút sau khi chụp các hình trên - xem giờ khắc ghi trên ảnh điện thoại - là cụm san hô phía phải cuối cùng  thằng viết dự đoán sẽ thấy vì lúc này đã định vị được. Đó sẽ là đảo Tri Tôn - nếu không nằm dưới bụng phi cơ. Trên bản đồ quốc tế tên là Triton. Triton trong huyền sử Hy Lạp là đứa con của Thủy vương Poseidon, mà cũng là tên một loài ốc biển vỏ ốc xoán dài.

Tri Tôn là đảo gần bờ biển Viêt Nam nhất và cách Cù Lao Ré - nay là đảo Lý Sơn - 123 hải lý (chừng 200 km)(để so sánh thì Côn Đảo cách bờ biển Bạc Liêu 100km). Tri Tôn xưa thuộc quận Hòa Vang, Quảng Nam - dưới thời Tổng thống Ngô đình Diệm.

Bạn đọc phải ý thức rằng mặt bằng màu trắng đó là san hô và cát sát mặt nước biển, và trên 50% phần trắng cũng còn là ngập úng nước, ít nhất là vào lúc cường triều. Nếu bạn nhìn từ trên mặt biển, từ trên một chiêc ghe chẳng hạn, thì chỉ thấy nhô lên một cụm đất nhỏ chổ màu đậm trong hình cuối đừng kinh xáng từ vùng nước sâu, với bóng dừa và nhà cửa gần như nhô lên từ mặt nước. Phần cát đá san hô nổi  trên đảo Tri Tôn này nguyên thủy chỉ chừng 100 mét x 100 mét. Đó là thực tế của gần hết các hình thể mà từ trên cao nhìn xuyên làn nươc biển mình đang thấy.

 Chiều về. Trên đảo Lý Sơn nhìn ra hướng Đông. Ra khơi 123 hải lý là đảo Tri Tôn.

Post này em đăng chả có hậu ý gì. Em là người Việt Nam, mang hộ chiếu Mỹ, mua vé máy bay của Tàu, hãng quôc doanh Tàu xử dụng mẫu phi cơ của Pháp (EU), một tình huống hi hữu nhưng lại rất là tự nhiên bình thường: thế giới ngày nay vô cùng phức tạp, lý giải và định hướng thật là khó khăn! Em chỉ muốn mời bạn đọc cùng em sống trải nghiệm và cảm nhận, và tìm tòi học hỏi thêm càng nhiều càng chu đáo càng tốt. 

---

Hình dưới: điểm đáp vào bờ của chuyến bay CZ-3069, là điểm hợp lý nhất về hình học địa lý mà nói, và cũng là một waypoint như em đã nói ở phần đầu post. Đó là thị xã Nha Trang, trong hình là ở góc cao bên phải. Cận cảnh là vùng Ninh Hòa với đầm Ninh Phú chính giữa (bản đồ thời nay gọi là vịnh Ninh Phú). Bạn đọc có thể nghĩ "thằng này xạo quá! làm gì mà chỉ mới nhìn đã biết!" Thằng viết thưa: tuổi trẻ em lớn lên tại Nha Trang, đã bay qua vùng trời này quá nhiều lần bằng máy bay dân dụng và quân sự nên gần như đã thuộc nằm lòng.

Hình dưới: Vịnh Cam Ranh. Từ điểm này máy bay trực chỉ waypoint kế tiếp là thành phố Vũng Tàu. Như em có nói ở phần đầu post, các thành thị này không phải là tình cờ mà phi cơ bay qua, và từ Cam Ranh cũng như Hoàng Sa bay thằng về Tân Sơn Nhất một đường thằng không đi qua Vũng Tàu.

Bên lề thôi: hình ảnh Cam Ranh thằng viết cũng quá quen thuộc vì đã bay qua nhiều. Lần cuối cùng nhìn thấy cảnh này trước đây thì cũng hơi bị... xưa. Giữa tháng 4 năm 1975, qua cửa sổ chiếc phi cơ C-130. Lữ Đoàn 2 Nhảy Dù Việt Nam không vận  khỏi phi trường Phan Rang..., vui phết.

42 năm sau, nhìn xuống lại đúng cảnh quan khi xưa đã rời bỏ mà chẳng hẹn tái ngộ! Đời qua như giấc mơ, nhưng đất vẫn là đất Việt - chẳng buộc phải "XHCN" nào. Và người vẫn là người Việt - chắc chắn là chẳng phải cụm từ dị hợm "Mỹ gốc Việt" nào.

Sơ đồ cụm bãi đảo Hoàng Sa

Nguồn https://www.cia.gov/library/Publications/the-world-factbook/geos/pf.html

Trên mặt biển cả mênh mông các cụm đá, bãi, đảo nhỏ này có thể sẽ không nhận thấy nếu không biết, cho dù từ trên cao có thể nhìn xuyên làn nước thấy đáy thì lại quá rõ ràng. Vì không có cao độ, ngay cả radar cũng sẽ không thấy nếu ở xa dưới đường chân trời. Lý do tại sao qua nhiều thế kỷ các triều đại, nhà nước, kể cả bọn cường quốc không cho là quan trọng. Người ngư dân xưa có muốn cũng không định cư mưu sinh được vì không có hạ tầng như nguồn nước ngọt, nhiên liệu như củi đốt. 

🌈 🌄

- Link sử liệu về trận hải chiến ngày 9-1-1974: Link

- Bạn ở nơi nào xem được vào link này xem thêm vê  hiện tình 

   quần đảo: https://amti.csis.org/paracels-beijings-other-buildup/

Tân Châu - Hồng Ngự

 Trong du ký này:    ⏪    1.  2.  3.  4.  5.  6.  7.  8.  9.  10.  11.  12.  13.  14. 15. 16. 17....    ⏩

 

Tân Châu và Hồng Ngự là 2 huyện đối điện nhau trên giòng sông Mekong, qua lại bằng một chuyến phà. Tân Châu bên hữu ngạn trong tỉnh An Giang, Hồng Ngự bên tả ngạn thuộc tỉnh Đồng Tháp. Sông Mekong chia một nhánh nhỏ trước thủ đô Nam Vang gọi là Bassac chảy vào nước ta gần tp Châu Đốc. Nhánh chính vẫn là sông Mekong vào Việt Nam tại đây. Sau đó về hạ lưu chừng 50 km sẽ chia nước thêm vào sông Bassac qua sông Vàm Nao tạo thành sông Hậu Giang. Mekong vào nước mình gọi là Tiền Giang, đến Vĩnh Long sẽ chia ra các nhánh nhỏ sau cùng đổ vào Biển Đông qua 6 cửa phía Bắc của đồng bằng Cửu Long.

Tân Châu và Hồng Ngự thường đi đôi trong ý thức địa dư dân giã vì tuy hai nhưng là một, chỉ là một địa phương. Địa phương này được nhắc đến nhiều vì là chốt dân cư lớn ở cực Tây Bắc của giòng sông Mekong trươc khi qua đất Kampuchea. Ai lên TC/HN là lên biên giới - trên nước - vì có làm ăn buôn bán biên giới hay nhiệm vụ quân sự biên phòng. Nước Cửu Long Giang từ Cao Miên vào xứ mình tại địa phương này.

Thực tế phải lên thượng nguồn 10 km nữa thì mới tới lằn ranh và cột mốc biên giới Việt-Kam.

Thượng nguồn 10 km từ điểm đứng này - nhìn từ trên phà  Tân Châu. Ở đó 2 bên bờ sẽ có cửa khẩu qua Cao Miên. Từ đó ngược giòng sông chừng xấp xỉ 100 km bạn sẽ cập bến Nam Vang. Năm 1678 Chưởng Cơ Nguyễn Hữu Cảnh đã đến đó bình định giòng sông mang bề dày lịch sử do các chúa Nguyễn viết nên từ thời đó. Từ nhiều góc nhìn, điểm đứng bạn đọc còn có thể miên mang hình dung không gian hoang sơ của thời dựng quốc vĩ đại này, hình dung chiến thuyền thủy quân nhiều xuất xứ lên xuống chính ngay đoạn sông này. Nếu chưa đi bạn hãy đến để tưởng niệm.

Tại đây bề ngang của sông Mekong đo từ 1 km đến 2 km. Một trong những giòng sông lớn nhất địa cầu, thứ 8 về chiều dài, với lưu lượng trung bình 16 000 mét khối/giây - gấp 6 lần sông Hoàng Hà bên Tàu. Khối nước do giòng sông từ nguồn đến Lào chỉ từ 15% đến 20% của tồng lưu lượng, cho nên không thể có chuyện Tàu đấp đập giữ nước mà sông Mekong cạn nguồn! Đập bên Tàu cũng không thể giữ phù sa, vì lý do không cần thông minh để hiểu là đập giữ đất thì sớm giải thể, xây mà làm gì!?

Những chuyện gây hoang mang cho người dân về việc TQ làm suy yếu con sông với tầm vóc và mãnh lưc ghê gớm này phải hiểu dưới lăng kính chính trị nhiều hơn là thực tế.

Môi trường lưu vực và "sức khỏe" giòng sông có biến hóa chăng là phải do từ thay đỗi khí hậu toàn cầu, điều chăc chắn có, nhưng việc này là không thể tránh hay chế ngự. Chỉ mong các đấng anh minh theo dõi vô tư dùm và đề nghị phương án khắc phục.

Ngoài ra là hù dọa bá láp, những thứ mà học sinh cấp 2 nếu quan tâm cũng thấy được. Tư liệu dồi dào và rành rành đó, và nếu ai có nghi ngờ xin hãy bỏ chút thời giời ra đứng cạnh giòng sông Cửu Long, chỉ vài giờ xe từ phi trường Tân Sơn Nhất, mà chiêm nghiệm.

Sông này sắp cạn, phù sa này sắp vơi!? Có nhiều đấng xuống đây nghe người ít hiểu biết, về thuật lại rằng "dân nói là dạo sau này hết còn mùa nước nổi". Người ta đấp đê ngăn nước nổi đó các cha nội à. Với nước nổi chỉ được 2 vụ lúa, không nước nổi trồng được 3 vụ. Trong blog này sẽ có hình ảnh vùng nước ngập mỗi năm, và vùng ruộng đã giữ không cho nước nổi vào, có cả trạm bơm tháo nước, nhưng bạn đọc có thể dùng không ảnh Google Earth mà xem cũng rất rỏ (có nhiều không ảnh chụp vào lúc nước tràn bờ)

Cửu Long quá giang. Hai bờ nước này đã nhìn thấy thủy binh Champa, Khmer, Đại Việt, Tây Sơn, Xiêm La, rồi Pháp, Viêt Nam 2 chế độ quá vãng. Bề dày lịch sử sôi động trong trên 300 năm.

Hiện nay đi từ Châu Đốc qua Cao Lãnh con đường thực tế nhất là đến Tân Châu qua phà vượt sông Mekong đến Hồng Ngự, từ đó xuôi theo bờ tả ngạn  đến Cao Lãnh. Hay như thằng viết muốn về Tràm Chim lần nữa thì xắn ngang qua Đồng Tháp Mười trục Tây-Đông từ thị trấn Hồng Ngự bằng con lộ tỉnh 844 mới.

Bờ kè bên Tân Châu, An Giang. Ngày đến là 12 tháng 12, 2017.

Có 2 bến phà, một là bến công cọng tuy phà lớn nhưng chậm đi chậm về, và một là bến phà tư nhân cho xe nhỏ, đi về nhiều chuyến và rất nhanh.

Có thể thấy du thuyền đưa khách lên xuống sông Mekong, gần như loại thấy được trên sông Amazon hay sông lớn khác trên thế giới. Không ít du khách phương Tây đi hay đến từ Nam Vang theo kiểu này, ngày càng thịnh hành. Ý kiến tốt và nên triển khai thêm. Sông Mekong là sông lớn thứ 8 trên thế giới và hệ sinh thái và nhân văn rất đáng được tham quan tìm hiểu.

Bờ Đồng Tháp

Không ành vệ tinh Google cho thấy phần tỉnh Đồng Tháp lưu vực Tiền Giang. Phần bên trái đang mùa nươc nổi tự nhiên, đang ngập. Bên phải con kinh là phần ruộng được ngăn nước và đangđược canh tác.

Không ảnh cho thấy phần ruông bên Kampuchea đang mùa nước nổi. Bên Việt Nam tuy có nơi còn nước phần lớn đã ráo và đang canh tác. "Miên Tây hết còn mùa nước nồi" không vì Cửu Long cạn giòng mà do con người khắc phục thiên nhiên để gia tăng năng xuất đất. Đừng tuyên truyền hù dọa, 

mà hãy chúc lành cho Miền Tây xanh tươi, sau 200 năm can qua tranh chấp  nay đã an bình, an tâm vương lên, sung mãn, thịnh vượng.

Biễn, sông, nước và cá

Tấm hình này xuất phát từ trang quảng cáo của 1 công ty tên là My Orbiter, chuyên bán hình màu trên giấy khổ lớn để trang trí nội thất và gây ý thức về môi trường. Trên hình bạn có thể thấy 8 cửa biển của sông Mekong còn lại hiện nay, với cửa Ba Lai là cửa thứ 3 từ trên xuống được chặn (đập ngăn mặn) còn 7.
Em mượn tấm hình để bạn đọc hình dung - hiễn thị - 1 giòng chất nước đổ vào Biển Đông.

Source: My Orbiter

Lưu lượng Cửu Long (tức Mekong) là 15,999.018 mét khối nước trong 1 giây. Một phút: 16,000 x 60 = 960,000 mét khối. Nước này là nước ngọt, đổ ra biển nước mặn, ngày đêm từ trăm triệu năm qua.

Bản chất biển có suy suyễn gì chưa? Môi trường sinh thái biển, chỉ nói tại đây thôi nhé, có hề hấn gì không? Chỉ vài chục cây số phía Nam đáy hình là những ruộng muối thằng cánh cò bay của gia đình Công tử Bạc Liêu khi xưa.

Chưa kể là trong giòng nước với phù sa trông thấy, không thấy là chất thải hữu cơ và hóa học (phân bón, thuốc trừ sâu, dầu nhớt phế thải v.v...) của 50 triêu cư dân (và gia súc) lưu vực giòng sông từ 5 quốc gia.

Thế nhưng biển đã xử lý được hết và gần như hoàn toàn. Một nhà máy công nghiệp trong không ảnh này sẽ không thấy được, hay là sẽ hiện ra bằng hạt bụi, mà làm sao nhiểm độc được biển? Ô nhiểm được cả Biển Đông! Đến nỗi cá trong biển phải chết? Hay là, theo các đỉnh cao, làm cá ô nhiễm nếu ăn phải sẽ mắc bệnh?

Biễn là thận là gan là phổi của địa cầu, đổ vào cái gì mà biển không hóa giải được, và rất nhanh, từ khi đấng Jehovah tạo thế. Trong bao nhiêu năm bọn cường quốc đã từng liên tục nổ bom hạt nhân vào biển nữa cơ mà.
Vệt trắng trong hình dưới là dấu chân của 1 chiếc tàu lớn như bằng 1 cao ốc chung cư thành phố. Bao nhiêu chiếc như thế này mới chở đủ chất độc cho chết cá ở Hà Tịnh? (Chất thải kỹ nghệ thép không tồn tại, không tích tụ chồng chất dài lâu - xem tài liệu trang post trước - trừ kim loại nặng nhưng kim loại nặng không làm chết cá) Thủy lưu? Thủy lưu lại càng làm chất độc hại thoái hóa - phần lớn nhờ sóng gió có oxy - và pha loãng nồng độ nữa chứ, phải không nào? Có cần phải là tiến sĩ mới biết được chút này sao?

Bọn xách động tung thông tin nhãm - tin vịt, fake news - đã xem thường trí thông minh của người chịu nghe chúng. Kể cả các đỉnh cao sáng lạng nhất, đến nỗi những phát tán "forwards" ưng ý nhất trên các diễn đàn xã hội "trí thức" tiếng Việt 1 thời gian là đầy rẫy những thứ này❉. Bó tay.

Cái quái lạ là ngay cả quan chức (nào đó) và lãnh đạo xí nghiệp ngoại quốc (nào đó) cũng phải xuôi theo dư luận mà nhanh chóng có động thái (nào đó) cho yên thân. Ở Mỹ chẳng hạn những nghi ngờ ô nhiễm môi trưởng do công nghiệp thường từ 3 đến 5 năm vẫn chưa có kết quả điều tra nghiên cứu, nói chi biện pháp chế tài. Tất cả các vụ cá biển và cá heo cá voi chết không có 1 vụ nào từ xưa đến nay có kết luận khoa học rõ ràng. Không còn nghi ngờ gì nữa, VN và Formosa chính thức là đỉnh cao trí tuệ loài người. Thảm nạn Bhopal do nhà máy Mỹ Union Carbide nay là Dow gây ra tại Ấn Độ gây thương vong cho 800,000 người rành rành nhu thế 30 năm sau còn nhiều điều chưa ngã ngũ, và chỉ đền bù nạn nhân ... 400 Tr đô.

❉ Còn có cả tin đồn "bọn TQ" mang tàu đến thả thêm chất độc vào biển ngoài khơi... Vũng Áng! Giết cá Việt Nam cho bỏ ghét. 
Từ Vũng Áng đến đảo Hải Nam và Đà Nẵng, chổ nào gần hơn!? Bó tay.

👀

Cá chết!

Cuối năm 2016 em trở lại Hà Nội làm bàn đạp đi thăm thác Bản Giốc. Lưu lại căn hộ người em, mà chồng đang làm việc tại 1 đại học Hà Nội thuê bên bờ Hồ Tây.

Căn hộ là trong tòa nhà màu trắng bên phải của hình.

 Đây là cảnh Hồ Tây từ bao lơn căn hộ ấy. Bấy giờ là tháng 11, 2016

Buổi sáng khoan thai tại quán cà phê bên đường bờ hồ ngay dưới chân nhà đó. Bên bờ Hồ Tây phía này có 1 cộng đồng rât đông người nước ngoài thuê ở. Họ có công việc tại cơ quan nhà nước Việt Nam, lãnh sự sứ quán, công ty Việt Nam hay ngoại quốc, trường đại học, cơ quan quốc tế khác... Ở đây kiếm pizza dễ hơn quán bún. Hay quán thịt chó.

Chiêc xuồng trong hình mỗi sáng đều thấy, là thuộc 1 đội xuồng của 1 cơ quan nhỏ bảo trì vệ sinh hồ, làm việc mỗi sớm mai. Và đây là cảnh quan do từ hình báo mạng Zing chụp ngay tại địa điểm này chỉ vài tuần trước khi em đến: Bài báo Vietnamnet trong link này (click)

Nguồn ảnh: bào Zing ngày 3-10-2016

Vào thời điểm ấy cá chết nổi lên ở Hồ Tây làm hôi tanh môi trường quanh hồ mấy ngày liên tục, dân chúng quanh hồ và vợ chồng người em kêu trời không thấu. Tổng số lượng được ước chừng là 10 tấn cá phải được vớt lên và xử lý rất quy mô. Lúc em đến ở thì hơi bị trể, đời sống đã trở lại bình thường.

Trong năm 2016 này có thời sự cá chết trôi vào nhiều bãi biền nước mình từ Hà Tịnh đến Đà Nẵng, và cả trên sông rạch và ao hồ cùng khắp nước. Lý do là vì nhà máy thép Formosa, ở Vũng Áng. Đại khái là do người Tàu, "Chệt", "Khựa" như người Hà Nội nay gọi dân nước láng giềng. Giòng nước mang chất thải từ Kỳ Anh Hà Tịnh còn chảy vào Kênh Nhiêu Lộc Sài Gòn, rồi chảy tiếp ra Hồ Tây Hà nội làm cá tại 2 nơi ấy cũng chết theo luôn.

Các đỉnh cao, giới "trí thức", bọn sờ mu rùa ở hải ngoại nói thế. Rồi thi đua phát tán hình ảnh (mà số lớn là từ những hằng trăm vụ cá chết khác trên toàn thế giới trong năm đó, "mượn" minh họa mà quên nói). Các báo chợ loan đi từng vụ mỗi ngày, các "diễn đàn" cựu này cố nọ, bác sĩ này đến nha sĩ nớ, cựu nữ sinh Gia Long Trưng Vương và Trường Làng Bò Tó Thốt Nốt cũng bàn tán xôn xao. Nói chung là sục sôi, có cả biểu tình chống cá chết và đáp lời sông núi nữa. Cá voi cũng chết nữa đừng nói chi cá nhí, có hình rành rành. Nếu bạn đọc google thì vào thời điểm ấy trên toàn thế giới cũng có hơn trăm vụ cá chết khủng khác từ Philippines cho đến Alaska, cũng phải do bọn Formosa gian ác.

Bọn Tàu xưa nay thường hay đổ thuốc độc làm cá chết tại Việt Nam và thế giới như thế. Tài liệu xưa nhất như sau đây:

[Trích Khâm định Việt sử thông giám cương mục chính biên - quyển XLVI]

Giáp Thìn, năm thứ 45 (1784). (Thanh, năm Càn Long thứ 49). 

Tháng 10, mùa đông. Nước ở Hồ Tây sục sôi. Đêm mồng một tháng ấy, nước ở Hồ Tây sục sôi, tiếng kêu như sấm, sáng hôm sau cá tôm chết hết, mùi tanh kinh người. [...]
Lời chua-Tây Hồ: Có một tên nữa là Lãng Bạc, xem Thuộc Hán, năm Kiến Vũ thứ 18 (Tb. II, 11). 

Ất Tỵ, năm thứ 46 (1785). (Thanh, năm Càn Long thứ 50). 

Tháng 3, mùa xuân.  [....] Đầm Thịnh Liệt nước đỏ. 
Lời chua-Thịnh Liệt3: Tên xã, thuộc huyện Thanh Trì. Nay là xã Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội.

[ Hết trích]

Lời chua của em-Nước đỏ: ở Việt Nam là Việt Cộng thì nước đỏ chắc ok, nhưng trên thế giới nưóc biển đỏ là vì algae bloom lúc thời tiết nóng. Rong đỏ khi chết thì thải chất độc mạnh thứ 2 có được trong thiên nhiên. (Em google  'algal bloom' ra là 'maitotoxin' và linh tinh...)
Năm 2016 là năm rất nóng, Việt Nam có "hạn 100 năm" tức là 1 cái hạn mà không 1 người nào đang sống đã từng trải nghiệm. Em không biết có trùng hợp nào chăng. Không 1 người nào đang sống, tức là không 1 người nào đang sống, bây giờ, đã thấy cá chết đi chung với 1 năm hạn hán. Phải không nào? Để thử cọng 2 với 2 đúng là 4 không.
Năm 2015 về trước có cá chết nhưng chắc người ta dấu. 2017, 2018 thì em đang rình nhưng chưa nghe cá chết ngoài biển (cá chết trong sông hay ao hồ thì có từ thời Bành Tổ và khá thường nhưng ít, ai cũng biết).

A, em có hình cá chết ở Côn Đảo 2017. Một ký cá mú vàng tại bến 100.000, cá này em quên  không biết bao nhiêu. Chúng em mua về nhờ nhà hàng làm, ăn ngập mặt còn 1 mớ đóng thùng đem về Sóc Trăng ăn tiếp.😍

Cá Lý Sơn, tháng 5, 2017. Bán tới đâu chết tới đó. Du khách đóng thùng mang về tận Hà Nội.

Em không mua cá sống, như cá lóc ở Châu Đốc, phải thấy đập đầu ngay trước mặt, ác lắm.

😋

Trở lại chuyện cá chết. Lâu nay từ ngày nghe cá chết em có xem qua 1 mớ bài vở, giấy có, trên mạng cũng có, về muối sodium cyanide. Em cô đọng lại nhưng bạn đọc nên truy cập thêm để biết hơn em cho nó chắc. Em cô đọng được là, nồng độ cyanide ion, nói trắng là chất cyanide đủ để đánh chết con cá đang bơi nhỡi tung tăng trong nước là từ 5 đến 7,5 phần triệu gram trong 1 lít nước.✨

• 5 mcg/l - 7,5 mcg/l

Mình lấy con số cao đi, là chỉ 5 phần triệu cùa 1 gram trong 1 lit, là tiêu con cá. Mình bỏ qua không động tới chuyện du di con số này tùy theo pH của nước, nhiệt độ của nước và các chất hòa tan khác trong nước, nồng độ các loại muối khác vân vân. Và dỉ nhiên trong môi trường sống thì half-life của free ion của phần cyanide đó công hiệu bao lâu, không thể nào ổn định 1 thời gian dài trong đại dương bao la được. Và mức độc hại đối với loài cá nào, cân nặng nhẹ, cá tuổi nào v.v... và tác dụng pha loãng nhanh hay chậm của giòng thủy lưu nữa! Và tác dụng thời gian exposure nhiểm độc, vì con cá nó không ngu đứng 1 chổ chịu trận... Nhưc đầu lắm.

Cứ giả ngu cho là con số đó là chuẩn, thế thôi nghen, cho nó gọn. Để tính những con toán đơn sơ sau, càng đơn sơ các bạn sẽ thấy là càng ấn tượng.

✨ Đối với con người thì không tính như thế vì con người bình thướng thì không bơi tung tăng trong nước. Tính theo lượng ăn vào, lethal dose 50 LD50, và con số gấp nghin lần như thế. Dĩ nhiên người ta không ăn cyanide làm ngon, chỉ ngộ độc vì tai nạn thôi.

Em nhớ đến tấm hình chụp từ trên 1 chuyến bay Tân Sơn Nhất - Hà nội. Sau khi bay qua thành phố Huế thì em chụp vài tấm bờ biễn Thừa Thiên Quảng Trị (vì hồi giữa năm 1974 em có tham gia chiến trận chút chút ngay tại đó. Cũng vui, em là về phía Ngụy). Trong hình là đoạn từ phần Bắc của Phá Tam Giang bên trái đi về phía cửa Việt bên phải. Chiều dài bờ biển này em đo trên google map đối chiếu là chừng 20 km, từ cạnh trái đến kể dưới cánh máy bay luôn, 10 km từ bờ cho đến máy bay. Mặt phẳng mình hình dung trong không ảnh này là chừng 20 x 10 = 200 km² . Cho là biển không sâu và chỉ là 10 mét.

1. 1 km² có 1.000.000m². 
2. Chiều sâu của biển là 10 m thì 1 km² biển này chứa 10.000.000m³  nước biển
3. 200 km² , mặt biển nhìn thấy trong ảnh này chứa 2.000.000.000m³ nước biển
4. 1 m³ nước cần 5g cyanide để cá chết. 1.000m³  thì cần 5 kg, năm kí lô.

Trong tầm nhìn rất hạn chế này - chỉ 3 phút là máy bay đã đi khỏi - phải cần đến 10.000.000kg chất độc sodium cyanide nguyên chất.
Mười - nghìn - tấn. Nguyên chất, 100%. Để con cá nó chết. Nếu pha nhanh, quậy nhanh, vây kín để đừng thất thoát và giữ chân con cá lâu, và điều chình pH, nhiệt độ đại dương cho đúng, giữ cho đừng có sóng gió quá làm oxy hóa dung dich hết tác dụng, v.v... Một tấn bột là 5 thùng phuy thì là 50 nghin thùng phuy. Hay 10 bao bố thì 100 nghìn bao bố tời, phải không nào? Hơi bị nhiều nhể.

Một giãi bờ biển cận duyên từ thành phố Hà Tịnh đến thành phố Đà Năng - dài gần đúng 400 km - xa 20 km và sâu chỉ 10 mét sẽ cần chừng ấy cyanide nhân cho ... x .... x .... x ... =  ..... nghìn tấn?

Thế mới thấu cái khổ và công phu, tốn kém của Formosa khi nó quyết định giết cá Việt Nam. Nhất là mục đích nhà máy nó xây lên là để làm ra thép bán chứ không phải sodium cyanide (nó phải mua, giá năm 2000 NaCN công nghiệp là 1 dollar/kg). Để công của làm ra được từng ấy tấn thép thì nó cũng phải mừng húm.

Lại lời chua, theo lối Quốc sử quán Nguyễn triều: [ Cái tội của tập đoàn Formosa là  dám đứng lên đương đầu với thế lức công nghệ thép của Mỷ (cũng như tập đoàn khai thác bauxite Đak Nong đả dám kháng cự Alcoa v.v...) Phải chờ bao nhiêu năm đến nay cho bọn bung xung thấy động thái - khi hết nhịn nỗi - của Mỹ qua quyết định đánh tariff mới vào nhôm và thép TQ (và thế giới) Trump vừa ban bố trong tuần vừa qua. ]

😁

https://water.usgs.gov/edu/qa-chemical-fishkills.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Fish_kill
http://www.infomine.com/library/publications/docs/SummaryFactSheetCyanide.pdf

http://www.end-times-prophecy.org/animal-deaths-birds-fish-end-times.html