Hiển thị bài đăng được sắp xếp theo mức độ liên quan cho truy vấn kỳ anh. Sắp xếp theo ngày Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị bài đăng được sắp xếp theo mức độ liên quan cho truy vấn kỳ anh. Sắp xếp theo ngày Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 7 tháng 7, 2015

Hà Tịnh 2015

Du ký tháng 5, 2015 - #7

Đèo Ngang là ranh giới giữa Quảng Bình và Hà Tịnh.


Ra khỏi hầm Đèo Ngang chừng 3 cây số, nhìn lại rặng núi. Dĩ nhiên có được góc hình là do ngừng lại vì một, tài xế buồn ngủ, 2 là có chổ xuống tưới cỏ, hút điếu thuốc. Hì. Trời lúc này có vài giọt mưa bay và gió phảng phất, và có mát xuống 1 tí.


Hình dưới: Vũng Áng cách hầm Đèo Ngang hướng Bắc chừng 15 km.


Cũng nên lưu ý bạn đọc là loạt hình này về Vịnh Vũng Áng tuy là hình 1 địa phận, một Đặc khu kinh tế không phải là 1 loại địa phận, bất động sản, mà là 1 quy chế kinh tế tài chánh và hải quan cho 1 số cơ sở công nghệ nươc ngoài đến đầu tư xây dưng và vận hành. Không phải 1 quy chế ngoại giao, chủ quyền hay sở hữu mặt bằng địa phận. Việt Nam có cho quy chế này cho trên 15 dkkt (SEZ Special economic zones, industrial parks etc...) trên 15 địa phận số lớn là tại bờ biển nơi nào có thể có cảng nước sâu dành cho công ty nước ngoài mang khí tài và chuyên gia đến sản xuất sản phẩm của họ và mang đi bán nơi họ muốn hay xuất cảng nội biên ở VN. Vũng Áng chỉ là một. Mô hình SEZ này có cùng khắp Đông Nam Á kể cả trên đất TQ (công ty Taiwan hay Nhật qua xử dụng), không riêng Việt Nam.
(Sản phẩm các công ty, Taiwan chẳng hạn, sẽ mang nhãn Made in Taiwan, cho dù làm tại Chu Lai chẳng hạn)

Vấn đề với các dkkt này ở Việt Nam là, công ty nước ngoài mang nhà máy mà xin mang theo nhân công vào luôn - lý luận là nhân lực tại địa phương không đủ kỹ năng. Các lao động này trên nguyên tắc phải xin work visa. Cái lùm xùm ở chổ đó (và ở số lượng nhân công). Và tham nhũng vượt lên đầu luật pháp.

Mặt dù mình không vào đó nhưng mà đây không phải là một vùng cấm địa cho người dân Việt Nam, như bọn tung tin bịp bợm phát tán.



Xây dựng dỡ dang. Vắng vẽ.


Điều không thể qua mắt người đi qua là 1 sự yên tỉnh bất thường cho 1 khu xây dựng. Xây dựng cho 1 khu công nghệ sắt thép lớn nhât Đông Nam Á và xây dựng thêm cho 1 khu nhỏ thua đã hoạt động bán phần về công nghệ plastic. Nhiều khu nhà ở bỏ hoang. Bấy giờ là tháng 5 trong năm 2015.


Cách khu kinh tế Vũng Áng chừng 7 cây số có thị trấn thuộc huyện Kỳ Anh, trươc đây không lâu chỉ là một cái làng. Nay phòng ngủ không khó kiếm, có cả 1 cái Mường Thanh to lớn. Khách đâu mà nhiều nhà nghỉ các bạn hỏi? Ghé đại vào 1 vài cái để khảo giá thì chúng em đều thấy có 1 giống khách như nhau. Là người Tàu, là TQ hay Đài Loan. Phức tạp thêm là tình hình các bạn đọc đoạn dưới đây.


Làng Kỳ Anh Hà Tịnh nằm trên tuyến đường quốc lộ có truyền thống thú vị từ rất lâu mà ít người nghe đến trừ những người chuyên làm nghề chuyên chở hay buôn bán xuôi Nam ngược Bắc. Tại đây và truoc kia 1 vài làng nhỏ khác trong khu vực này đàn bà con gái họ rất - có thể nói là - dễ dãi. Hiện nay dưới đoạn đường này 1 tí còn có 1 khúc gọi là đoạn đường Sung Sướng ở đó quán xá đều có dịch vụ vui vẻ do phụ nữ địa phương phục vụ rất cởi mở, không cần úp mở kín đáo gì.
Còn có tuyền thuyết rằng vì lẽ gì đó, có lẽ trai thiếu gái thưa hay sao, mà hồi xưa trên đường Cái có những nhà mà phụ nữ trong quê ra ở để chờ lữ khách đi qua ghé lại, để "lấy giống" (mà không thù lao). Đó là nói về một thời đã qua, nay thì tại Kỳ Anh vẫn nổi tiếng chuyện mua bán, và các tài xế trên đường quốc lộ đều biết rõ đường đi lối về.
Địa điểm đó cách chổ hình trên chừng 12 km xuôi về hướng Nam. Bọn em không đủ tánh phiêu lưu để xuống xem, chỉ lấy phòng ngủ tại ngay đây cho nó lành, và cũng không gặp mời mọc chèo kéo gì. Có lẽ cái văn hóa Sung Sướng Vui Vẻ ở đây là tự nguyện đóng góp là chính. Nhưng sự hiện diện của 1 số lớn người nước ngoài đặc biệt là giống người như nói trên thì sẽ là 1 vấn đề xã hội không nhỏ.
Điểm trong hình  là 1 đường trong huyện song song với quốc lộ, không phải trên trục chính của QL1A.


Ngủ lại Kỳ Anh 1 đêm hôm sau 3 anh em chúng tôi lên đường sớm, dự định là phải đến Hải Phòng kịp lấy phòng ngủ. Hướng Bắc thẳng tiến sau khi ăn sáng tại Kỳ Anh. Các trạm dừng chân hôm nay sẽ là: thành phố Hà Tịnh, thành phố Vinh, bãi biển Cửa Lò, thành phố Nam Định và  Hải Phòng.


Đi tiếp hướng Bắc trên QL1A qua vùng đồng bằng ven biển Hà Tịnh


Qua những thị trấn yên ả


Đặc sản Hà Tịnh, kẹo cu đơ (kéo đậu phọng bánh tráng, nếu bạn đọc thắc mắc)


Ghé xuống thành phố Hà Tỉnh mua xăng.





Thành phố Hà Tịnh chỉ là 1 điễm đi qua, bằng một đường thằng (QL 1), nhỏ, yên ả và thoáng người.


Địa phận đồng bằng bắc Hà Tịnh khá khô cằn. Trong các thế kỷ từ TK 20 về trước kinh tế nước ta là nông nghiệp hoàn toàn. Mà nông nghiệp tay chân và thô sơ nên vùng từ Thanh Hóa trở vào Quảng Bình đất khó canh tác và là vùng nghèo khó (xơ xác) nhất nước. Bây giờ với hiểu biết và máy móc hiện đại, điện khí dồi dào, phân bón và hóa chất giá rẻ, khả năng dẫn thủy nhập điền thì mặt bằng này nếu quyết tâm đầu tư khai thác là 1 tài nguyên rất đáng kể. Một mặt bằng lớn có mưa dồi dào và khí hậu nhiệt đới này phải là 1 ước mơ của người Nhật, Đài Loan.
Cho đến hôm nay trên đất Việt Nam người tha hương cầu thực là người từ Thanh Nghệ Tỉnh và Quảng Bình Quang Trị, kể cà người ra nước ngoài làm lao động chân tay.


Đất này cày lên sỏi đá.

Cách thành phố Hà Tịnh 40 km thì mình đến một cụm núi là Hồng Lĩnh, cụm núi có nhiều truyền thuyết và được coi là linh thiêng, rồi đến bờ Sông Cả.


Cầu Bến Thủy trên QL 1A vượt qua Sông Cả, còn gọi là Sông Lam ranh giới với tình Nghệ An.


Qua Cầu Bến Thủy Số 2 là vào ngay địa phận thành phố Vinh tỉnh Nghệ An. Để bạn đọc hình dung thì quê của lãnh tụ là huyện Nam Đàng là vùng đất nhìn thấy phía trái bên kia sông.

Cầu đường và các phà qua Sông Lam thời chiến tranh được không hải quân Mỹ chiếu cố hằng ngày từ năm 1965 vì Vinh là 1 chốt quan trọng trên con đường tiếp tế khí tài đạn được vào Nam, và vì cũng như các bờ sông lớn là chổ trì hoãn luồn chuyên chở, phải đọng lại chờ đợi qua sông. Vị trí tại đây và tại Đồng Hới trên Sông Nhật Lệ như nhau về hoạt động quân sự. Đợt dội bom đầu tiên là vào đây. Phi công Phạm Phú Quốc tử trận tại khu vực này ngày 19-4 năm 1965.







Thứ Tư, 20 tháng 8, 2014

Phố núi Lạng Sơn

Trong phóng sự này (2014):     1     2     3    4  

Thời điểm: Tháng 8 nằm 2014
Địa điêm:  Thành phố Lạng Sơn tinh Lạng Sơn

Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa,
Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh.
Ai lên xứ Lạng cùng anh,
Bõ công bác mẹ sinh thành ra em.

Là ca dao thì gốc hẳn phải là xưa rồi, nhưng không hiểu hồi xưa tên các địa phận nó khác nay ra sao, chứ Động Tam Thanh có Hòn Vọng Phu với nàng Tô Thị là ở Đồng Đăng còn phố Kỳ Lừa thì ở tỉnh thành Lạng Sơn hiện nay, cách thị trấn Đồng Đang những 17 km. Địa chí nhà Nguyễn thời Minh Mạng có 2 chương khác nhau cho phố Đồng Đăng và phố Kỳ Lừa.

Mời bạn đọc xem du ký bằng một ít hình ảnh phi du lịch nhưng là thực tế, về vùng địa đầu đất nước phía này trong tỉnh Lạng Sơn. Nói phi du lịch là vì ai ngu gì mà đi Lạng Sơn du lịch. Đi Paris, New York hay Maldives mới là du lịch chứ. Nhất là đi Lạng Sơn vào mùa "giàn khoan".
Đối với thằng viết thì lại chính là vì mùa giàn khoan. Nó hơi có tánh võ biền nhà binh, muốn đến cho biết khả năng địa hình khu vực ló za nàm thao.
 - Đi từ Hà Nội trể buổi sáng, thư thả cũng đến tp vào sớm trưa -

Vì là một trọng điểm biên giới chiến lược mà tp Lạng Sơn đã là nơi đi qua, giao tranh và chiếm cứ của biết bao đoàn quân khác nhau, đặc biệt là thời cận kim.  Gần đây nhất năm 1979 quân Đặng đã đánh chiếm Lạng Sơn và thực sự đã san bằng thành phố này trước khi rút về nước. 

Đường dẫn cầu Kỳ Lừa nơi có cột cây số Lạng Sơn 0km với tấm hình lịch sử.
 
Kinh tế biên giới thu hút người từ xuôi lên lập nghiệp rất nhiều, đó là đa số cư dân tp Lạng Sơn hiện nay. Anh bạn địa phương ở đây là 1 người Huế, ra Bắc lên tới đây mở ga-ra sửa xe rất thành công trong 1 thời gian kỷ lục. Tại và quanh thành phố hầu như không gặp người dân tộc thiểu số, khác với ở Móng Cái và Lào Cai. Từ xa xưa tình Lạng Sơn bây giờ được các triều đình giao cho người địa phương - nay là dân tộc thiểu số - tự trị, các lãnh tụ gọi là thổ quan.
Hiện nay vị trí này nằm trung tâm tp Lạng Sơn. Năm 2014 này cảnh quan còn gần như xưa, tấm hình thời Pháp độ năm 1930 chụp cũng cùng góc độ.

Giòng sông nước chảy quanh vùng núi rồi qua Trung Hoa. Sông là Kỳ Cùng, cầu là Kỳ Lừa. Địa điểm người Pháp xây cầu cho đường xe lửa Quảng Tây năm 1902 (khánh thành) là bến Kỳ Lừa trong lich sừ.

Hình từ blog Tim Doling tác giả sách The railways and tramways of Vietnam

 
    
Tấm bia này nằm dưới gầm phía Tây cầu Kỳ Lừa nơi có 1 cái đình. Cái câu về vụ đưa đón sứ bộ: thằng TQ nó đọc thấy được nó dè lý do đó mà nó xin xê biên giớ xuống tận bia này thì thấy tía. Hóa ra chổ cái gọi là Nam Quan dù là mốc biên giới cố hữu đã được 2 nước đồng thuận từ trên 1500 năm cũng không quan trong gì mấy. Cũng nên nhắc là nơi là Lạng Sơn của thời cận đại khi xưa cũng không được sách chính sử nhắc đến nhiều, mà thay vào là địa điểm Đồng Đăng và Kỳ Lừa. Từ đó người bình dân khi xưa không có hình ảnh thông tin và ý thức địa dư thì mơ hồ mới làm ra câu ca dao trên kia.
Lạng Sơn có lợn con - tức là heo sữa, hì - quay với lá mắc mật, có cơm rang muối. Bên Tây Bắc thì họ gọi là 'lợn cắp nách' vì nó nhỏ, người dân tộc họ cặp trong nách ra chợ như mấy mẹ Việt kiều cặp túi Gucci vậy. Lợn: ở ngoài Bắc chữ 'heo' là hoàn toàn không ai nói, 'heo' có lẽ là một tên húy địa phương nào đó. Hoàn toàn nhé, không bao giờ là heo. Là lợn.
Chụp hình xe cộ, khách sạn, cao ốc nhiều tầng như của Hoàng Anh Gia Lai v.v... có kẻ ghét nên lấy tấm hình bình dân trong 1 khu phố bình dân, như 1 quán ăn ở Chợ Bình Tây vậy, 1 đêm thanh bình và ấm áp tháng 8 dương lịch. Lạng Sơn năm 2014 là 1 thành phố xây dựng tuy không bằng Lào Cai nhưng cũng ra trò lắm, tươm tất vệ sinh và phồn thịnh.
Chỉ 1 tháng trước đêm hôm nay, đêm Lạng Sơn rộn ràng cơ giới, xe pháo kéo qua ngay ngả tư này để lên "phía trước". Nhà nhà phải đóng cửa khi xe đi qua. Hiện nay lý do gây ra sự rộn ràng ấy vẫn còn ngoài khơi đó nhưng mọi sự đã trở về bình dị, đâu vào đấy thôi.


Nhiều người bỏ tiền đến cho được chân tháp Eiffel chụp tấm hình về khoe bạn bè chồn xóm mới là  hả dạ, thằng viết làm chó gì có tiền mà đi đến những nời đó. Đành tự sướng với tấm ảnh dễ có này, gần đường dẫn lên cầu Kỳ Lừa.
Gần 1 nữa thế kỳ qua mau










Thứ Hai, 8 tháng 6, 2015

Bắc Tiến 2015


Tháng 5, 2015

Năm nay cũng nhờ anh bạn cũ em lại được đi Bắc bằng đường bộ. Đây là lần thứ 3 nhưng mỗi lần cung đường đi là khác nhau, và là lần thứ 2 đi chiều Nam ra Bắc. Cung đường như trên bản đồ lần này là 1200 cây số và đi cũng 2 ngày như các lần trước. Đi qua những đoạn đường và thị trấn thành thị khác các lần trước. Nước Việt Nam nghèo nàn thế mà cũng lắm chổ để đi.

Ngày đầu nghỉ tại làng Kỳ Anh trong tỉnh Hà Tịnh gần Vũng Áng, ngày thứ nhì đến Hải Phòng ngủ lại, sau đó qua Cát Bà 1 lần nữa trong mùa hè và ở lại 2 đêm trươc khi về Hà Nội.
Loạt bài này sẽ tả chi tiết từng đoạn đường và thành thị đi qua hay ở lại.


Nhưng đầu tiên xin chia xẻ với bạn đọc 2 chuyến du ngoạn tại Đà Nẵng trong 2 ngày tháng 5 năm 2015. Vườn quốc gia Bạch Mã và xã đảo Cù Lao Chàm.


Trúc Lâm Thiền Viện dưới khu bảo tồn Bạch Mã

 
Cù Lao Chàm, Hội An
 
 



 



 



Trong kế hoạch độc lập của năm nay 2015 người viết định sau khi đi Kampuchea và Vũng Tàu sẽ ra Đà Năng thăm bạn rồi đi bằng cái gọi là open tour bus ticket, mua 1 xấp vé xe bus đi từng chặn ra Hà Nội, mỗi chặn dừng lại tham quan tùy thích và nhảy lên xe đi tiếp. Đến Hà Nội sẽ làm như thế để đến Lai Châu và cuối cùng Điện Biên Phủ rồi về. Người bạn ở Đà Nẵng muốn đi chơi chung bằng xe nhà, và do hạn chế thời gian nên phải kế hoạch lại.
Kế hoạch lịch trình thay đổi, thằng viết ở lại Đà Nẵng 2 ngày cùng 1 anh bạn khác từ Sài Gòn dành thời gian ra chơi, mấy anh em dành 1 ngày đi thăm Trúc Lâm Thiền Viện trong khu bào tồn Bạch Mã, ra Đầm Cầu Hai ăn cá và lên đỉnh núi Bạch Mã xem. Ngày hôm sau đi Hội An lấy tàu ra Cù Lao Chàm nay là 1 điểm du lịch ngày càng phổ biến và bình dân (tức rẻ!). Sau đó anh em mới lên đường Cái Quan ra Bắc. Mọi chuyện đều nhờ anh bạn vàng Đà Nẵng (nay đã hưu trí - nhưng chịu chơi hơn người).




 
 
http://wheraboutusa.blogspot.com/2015/08/bac-tien-2015.html
 ---
 
 
 
 
 
 
 

Thứ Hai, 6 tháng 7, 2015

Quảng Bình V3.0

Du ký tháng 5, 2015 - #6

"Quảng Bình quê em chỉ có Cụ Giáp, Cụ Diệm và Mẹ Suốt, rứa thôi..." (chú thich *1)

Quảng Bình phiên bản số 3. Lần này là lần thứ 3 thằng viết đi qua tỉnh Quàng Bình, nhưng là lần đầu tiên đi hướng Nam-Bắc trên con Đường Cái Quan, nay là Quốc Lộ 1A dọc bờ biền Đông. 
Trước đây vào năm 2012 thì đã ra Bắc từ khu vực Tây vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng qua đường Hồ Chí Minh, hiên nay là con đường Bắc Nam thứ hai nối liền các miền đất nước theo toàn bộ chiều dọc sau con Đường Cái Quan. Lần thứ 2 năm 2014 đi từ Bắc vào Nam xuyên qua Quàng Bình cũng bằng đường HCM này cho đến đường 9 dọc sông Bến Hải mới trở ra lại đường Số 1 ở Đông Hà (xin bạn đọc xem các du ký trước) và 1 lần nữa phải tránh tuyến đường Quan lộ. Nói tóm là đi con đường phía Tây song song với QL1A. Năm nay mới có du ký bằng hình trên con đường này chia xẻ với bạn đọc. 

Phần đất này của nước mình, đối với người viết là 1 người "Miền Nam" trong suốt quảng đời từ thơ ấu cho đến khi rời nước năm 35 năm tuổi, là 1 chổ trống trong trải nghiệm, tư duy và hiểu biết - ngoại trừ kỹ niệm về những gì nghe biết qua đài truyền thành truyền hình về các cuộc oanh kích của phe Miền Nam và Mỹ, là tên những địa danh nghe như từ 1 địa phận xa vời trên cung trăng.
Cung đường màu vàng trên bản đồ Google năm 2015 là cung đường khám phá phần đất nước này của Cha Ông lần đầu tiên, khi tóc trên đầu đã đỗi màu. Mà thiết nghĩ, chắc cũng lắm người Miền Nam cho đến hôm nay vẫn chưa biết rõ về phần đất này, phần đất với bề dày và câu chuyện lịch sử rất đỗi phong phú này. Chắc chắn lắm người hiện nay còn không biết thành phố Vinh ở tỉnh nào.


Chuyến đi đầu tháng 5 năm 2015 chúng tôi xuất hành sáng tại Đà Nẵng, xuyen qua tỉnh Thừa Thiên bằng đường Trường Sơn Đông và trở về Quốc lộ 1 trong tỉnh Quảng Trị, sau đó thằng tiến ra Bắc qua Sông Bến Hải. Đích đến trong ngày là làng Kỳ Anh tỉnh Hà Tịnh, quá khu Vũng Áng mới nổi tiếng gần đây 10 km, nghỉ đêm. Qua hôm sau xuất từ Kỳ Anh và đến Hải Phòng trong 1 ngày. Bạn đọc nếu đi cung đường trên bản đồ và tổ chức thời gian thăm thú chừng 4 điểm quan tâm (mỗi nơi dừng chừng lại 1 giờ), và thăm được 1 thị trấn hay thành phố nghỉ đêm thì 2 ngày là vừa. "Vừa" là vừa đủ cảm nhận không gian, đất nước và con người.
Dĩ nhiên vẫn sẽ không đủ thời gian để có tầm hiểu biết sâu sắc về vùng đất "cáng gáo" (panhandle) truoc đây chỉ biết qua học đường và bản tin dội bom hằng ngày trong những ngày tháng năm xưa, nhưng sau khi trải nghiệm không gian thì đọc lại thông tin gần đây cũng như lịch sử lập quốc bạn đọc cũng như người viết sẽ thấy sáng tỏ bội phần.


Đoạn trong hình trên là lúc đi qua địa phận nay là tỉnh Quảng Trị phía Bắc Cầu Hiền Lương giáp ranh với Quang Bình(xưa kia truoc 1975 thì Bắc Hiền Lương là Bắc Vĩ Tuyến 17 đã là Quảng Bình rồi). Ai có nghe qua tên 'Truông Nhà Hồ' thì truông không còn nhưng trước kia ở bên phải của cảnh này, phía bên phải giữa con đường và bờ biển (chim bay từ mặt đường đến biển chỉ chừng 5 km).

'Truông' là 1 rừng dương liễu và cây bụi mọc trên những đồi cát ven biển, cây cối thấp nhưng quá đầu người, rừng thưa và có nhiều lối đi tự nhiên trên cát biển. Người đi vào phải là rât quen thuộc vì rất dễ lạc, nhât là vì nhìn thấy khu rừng thoáng đảng không thâm u nguy hiểm như 1 khu rừng gìa nguyên sinh - thí dụ như ở phía trên Trương Sơn. Khi đi vào chỉ vài trăm bước người lạ quay lại nhìn thì sẽ thấy đường đi nào cũng như nhau, đi loanh quanh sẽ mất hướng tức khắc. Người chết vì khát nước trong khi lạc đường. Đó là lý do chính người ta "ngại Truông Gia Hồ", lý do như truyền thuyết nói là xưa có đạo tặc sống trong đó thường hay ra con đường Cái Quan này (tuyến đường hình trên) cướp bóc sát hại chỉ là trong 1 thời gian nhất định. 'Truông' là 1 thổ ngữ của vùng này, mà người miền Bắc gọi là xứ Quảng, có được người bản xứ mang theo đâu khác để đặt tên thì không biết, nhưng là 1 loại địa thế đặc biệt chỉ ở đây có. Hiện nay nhiều người không biết - chưa từng qua hay lưu lại - vẽ vời "sáng tạo" ra là 1 cái gì khác hẳn. Thành ngữ "Qua khỏi (hay không qua khỏi) con truông này" để nói qua một cơn bệnh hay 1 tình huống hiểm nghèo, là nói về 'truông' loại như ở đây.
Nay toàn khu vực đã khai thác và làm canh nông, dân cư đông đúc. Đó là đồng bằng ven biền Bắc Quảng Trị-Nam Quang Bình. Các bạn có thể xem đoạn đường HCM chạy song song với biên giới và với đoạn này phía trong chân Trường Sơn trong loạt du ký năm 2014.
Đây là nơi hẹp nhất của bản đồ dài hình chữ S, có nơi chỉ trên dưới 40 km chiều ngang.

Hình chụp trong chuyến đi năm 2012

Một thị trấn bên đường quốc lộ, dân chúng dựng xem ngồi xe 1 trận bóng đá giữa 2 làng. Bình an về trên thôn xóm.
Quảng Bình là tỉnh Miền Bắc (nói theo lịch sử chiến tranh Nam Bắc) chịu nhiều bom đạn  nhất vì là điểm tập kết quân đội và khí tài để vào Nam. Mạng đường mòn HCM bắt đầu từ tỉnh này phía Tây tỏa ra về Nam hay qua Nam Lào. Bom đạn đổ xuống tình nay và Bắc Quang Trị là vô địch trên thế giới kể cả trọng tấn TNT đổ lên nước Nhật trong thế chiến. Đừng nói em tuyên truyền cho ai, Google đó, chỉ cần click vào hồ sơ chính quy mà xem.
Quảng Bình còn là nơi dân tộc VN giao tranh với nhau 300 năm trước - trong 1 giai đoạn 200 năm ròng - để dành quyền làm chủ toàn cõi đât nước về phía mình. Con người Quảng Bình do đó không khỏi có cá tính và tâm hồn khác với người Việt Nam cận đại ở nơi khác.

Vào Đồng Hới phải rẽ đường quốc lộ và về phía biển chừng 7 km, lần này chúng tôi bỏ qua vì định đến Kỳ Anh Hà Tịnh cho kịp trước tối. Hình ảnh chuyến đi năm 2012:


Thành phố Đồng Hới truoc kia cũng là thành thị nhỏ với kiến trúc Pháp là chính và đã bị san gần bình địa, nay mới được xây lại trên nền cũ mà thôi. Năm 1953-54 trước khi đình chiến ông bác người viết làm chức tỉnh trưởng ở đây, và Đồng Hới là nơi 1 số lớn người Huế di tản năm 1945 khi Huế có binh biến, trong đó có gia đình mẹ của người viết.


Nhà thờ Tam Tòa bên Sông Nhật Lệ bị thiệt hại năm 1965 và nay là di tích chiến tranh, không dược xây lại (từ đó có sanh ra vấn đề nhà đất với giáo hội và vân vân).


Nhật Lệ là vẽ đẹp của ngày, trên miền đất u buồn nghe như là giọt nước mắt từng ngày. Cũng như giòng sông Lệ Thủy gần đây đọc như giòng nước mắt (nhưng là giòng nước đẹp). Vì người Quảng Bình gần như ai ai cũng mang 1 tâm trạng u buồn miên man, chỉ có tiếp cận mới biết. Trên vùng đất nghèo nàn mang những địa danh tượng trưng cho phân ly chia cắt, Đèo Ngang, Sông Gianh, Bến Hải con người đơn sơ và chịu đựng phát âm ra nghe như ai oán than thở. Ngay cả trong lúc vui mừng, mới lạ.

Cửa Nhật Lệ là trung tâm điểm hệ thống Lũy Thầy của chúa Nguyễn xây lên dể phòng chống quân Trịnh, chỉ bị tràn qua vào giai đoạn cuối khi chúa Nguyễn phải 2 đầu đối địch, chúa Trịnh phía Bắc Tây Sơn ở phía Nam. Chúa Trịnh chiếm được Phú Xuân, "thống nhất" 2 phần Nam Bắc năm 1775 (chiếm được Quảng Bình, Quảng Trị và Phú Xuân).
"Thông nhất" là giọng điệu của chính quyền VN hiện nay, chả biết vì lý do gì thiên vị với Đàng Ngoài (sau nữa là Tây Sơn), xem Đàng Trong va sau này nhà Nguyễn là it nhiều "có tội" với đất nước. Đành rằng chữ 'nếu' là vô nghĩa với lịch sử, nhưng không có nhà Nguyễn thì bản đồ Việt nam hiện nay sao gấp đôi đời Lê được.


Địa lý địa phận Sông Gianh - Linh Giang.


Nếu thế kỷ 20 có giòng sông Bến Hải thì thế kỷ 17-18 có Sông Gianh. Nơi đất nước chia cắt đôi bên. Quân Trịnh vượt qua 7 lần, tướng Nguyến quá giang 2 lần, trong thời bình thì là ranh giới Nam Bắc. Lực lượng chúa Trịnh án giữ Đèo Ngang phía Bắc, Lũy Thầy của chúa Nguyễn ở Sông Nhât Lệ phía Nam. Đây có thể được gọi là vủng phi quân sự của thế kỷ 17-18, trước khi có vùng phi quân sự vị tuyến 17 thế kỷ 20.


Lý Thường Kiệt vượt sông Gianh 1065 trên đường truy sát quân Chiêm Thành xuôi về Nam. Sau trận chiến đó nước Đại Việt giành được vùng xứ Quảng và Phú Xuân về mình, mở đầu cho cuộc Nam Tiến thay đổi to lớn và vĩnh viễn cục diện Việt Nam.


Một lần vượt Sông Gianh mới thấm nhuần sâu sắc lịch sử dân tộc.


Cảnh quan nông thôn giải đất ven biển từ Bắc Sông Gianh đến Đèo Ngang, Nhìn thấy giải núi ở chân trời có thể hiểu tại sao có Đèo Ngang. Đó là 1 rặng núi, một "doi" núi theo nghĩa 1 doi đất, phóng ra từ dãy Trường Sơn phía Tây (phía trái hình) đổ ra Biển Đông, làm ra 1 lá chắn tự nhiên chia cắt tình Hà Tỉnh ở phía Bắc (sau rặng núi) và "xứ Quảng" phía Nam này.


Từ Cửa Nhật Lệ ra đến Sông Gianh chừng 35 km, từ Sông Gianh đến Đèo Ngang cũng chừng 35 km.


Sinh hoạt người dân bên đường. Từ Nam chí Bắc trên tuyến đường Quan Lộ này, đoạn  vắng người nhất là qua Bắc Quảng Trị, Quang Bình và Hà Tịnh. Dân cư thưa thớt nhất. Cảnh quan nhiều thiên nhiên và cũng khá đẹp, với vẽ bình an khá hiếm.


Cách Đèo Ngang 9 cây số bạn sẽ thấy trên biển bản chỉ đường rẽ ra hướng biển về đi về mộ ông Đại tướng. Ngõ rẽ ở chổ cây phượng dưới kia, nơi co rất nhiều chổ bán liễng hoa. Chúng tôi vì không có thời gian nên không vào xem mộ nhưng nghe nói phong cảnh tại đó, trên bờ biển cung khá đ5p.


Quá khu mộ Đại tướng tại điểm trong hình trên quốc lộ rẽ ra làm 2, bên phải lên đường đèo, bên phải dùng đường qua Hầm Đèo Ngang mới thông tháng 8 năm 2004.




Hầm rộng 11.5 mét, cao 7.5 mét, dài 495 mét.


Qua khỏi Đèo Ngang là vào địa phận tỉnh Hà Tịnh.
 
---
 
Chú thích:
 
*1: Lời một phụ nữ là giáo viên tại Đồng Hới tâm sự với người viết trên chuyến bay Đà Nẵng-Sài Gòn năm 2014, nói về sự giàu có, tiến bộ của đô thị Sài Gòn và sự nghèo nàn của tỉnh nhà Quảng Bình.